Af en toe spreken deelnemers of partners ons aan over wat we doen. Of beter gezegd, 't gaat dan over wat we 'niet mogen doen' in hun ogen. We merken dat de begrippen neutraliteit, politisering en activisme vaak door elkaar gehusseld worden. We verhelderen even de terminologie en de opstelling van Avansa als sociaal-culturele actor.
Wat Avansa doet, is ‘politiseren’. Dat is een een essentieel deel van sociaal-cultureel werk, en dat staat ook zo in het decreet SCW als opdracht (zie https://www.vlaanderen.be/cjm/nl/cultuur/sociaal-cultureel-volwassenenwerk/regelgeving-sociaal-cultureel-volwassenenwerk). Letterlijk staat er, bijvoorbeeld bij de beschrijving van de sociaal-culturele rol, en meer bepaald de kritische rol: ”... als civiele actoren om mee vorm te geven aan democratie en samenleving” en “in vraag stellen van waarden, normen, opvattingen, instituties en spelregels en de publieke dialoog daarover voeden en voeren.”
Dat betekent twee dingen. Ten eerste dat we ons inspannen opdat alle mensen als individu kunnen deelnemen aan onze activiteiten of die van andere culturele of sociale actoren. Daarom werken we bijvoorbeeld met het UITPAS-Kansentarief en doen we inspanningen om ons gebouw rolstoeltoegankelijk te maken. Daarbovenop luisteren we naar de problemen of drempels die onze deelnemers als groep ervaren. Onze werking stopt niet bij het individueel laten deelnemen van mensen, het gaat ook over het thematiseren van structurele achterstelling en het in een democratisch kader zoeken naar wat kan gedaan worden aan die achterstelling.
Daarom ondersteunen we bijvoorbeeld wat de verenigingen van Mensen in Armoede doen op 17 oktober, de Dag van Verzet tegen Armoede. Of organiseren we niet alleen praattafels of interculturele ontmoetingskansen, maar schreven we ook samen met mensen met migratieachtergrond, vrijwilligers en professionals een memorandum diversiteit en legden we die tekst voor aan lokale politici. Dat is politiseren. Iedereen in het SCW doet ‘t, elk op zijn of haar eigen manier. Ouders van Verongelukte Kinderen, Palestina Solidariteit, de Liberale senioren van Vief of de Gezinsbond, ze brengen mensen samen rond een thema of deel van hun identiteit, versterken hen en plaatsen hun thema op het maatschappelijke forum. Dat gebeurt altijd binnen het kader van de democratie en de rechtsstaat, in een opbouwende sfeer, gericht op dialoog en vooruitgang. Het is politiserend werk, maar geen partij-politiek.
Sommigen in de buitenwereld kennen het begrip ‘politiseren’ dus niet, en gooien alles op één hoop.
“Avansa wordt gefinancierd met overheidsgeld, dus moet je neutraal zijn”. Nee, het decreet verbiedt nergens dat er maatschappelijke keuzes gemaakt worden of dat een organisatie zich moet onthouden van politiseren. Neutraliteit betekent niet dat je je onthoudt van elke stellingname, wel dat je niet partijpolitiek doet.
“Avansa associeert zich met politici van één kant van het spectrum.” Nee, we werken met veel mensen en organisaties samen, van alle levensbeschouwingen en politieke gezindheden. Niet alle meningen moeten op één activiteit aan bod komen. Niet alles wat op een activiteit gezegd wordt is het “officiële standpunt” van Avansa (dat trouwens niet bestaat, we werken vanuit waarden, geen politieke standpunten). Bovendien legt het decreet ons op om “bij te dragen aan een duurzame, inclusieve, niet gesegregeerde, solidaire en democratische samenleving.” In het huidige klimaat wordt werken aan diversiteit of duurzaamheid nogal snel geframed als ‘woke’ of ‘links’, maar zo eenvoudig is het niet.
“Avansa gedraagt zich als activisten.” Nee, we brengen mensen samen, luisteren naar wat hen tegenhoudt in hun ontwikkeling en proberen in eerste instantie met educatie, ontmoeting en dialoog de structurele achterstelling aan te pakken. Af en toe, als een bekommernis manifest genegeerd wordt, gaan we een stap verder. Door deel te nemen aan een optocht rond 17 oktober, een lijsttrekkersdebat over duurzaamheid te organiseren, een petitie voor een culturele boycot van Israël te tekenen.
Wat Avansa en met ons het hele Sociaal Culturele werk doet, is essentieel voor een goed werkende democratie. Politiek is meer dan om de zoveel jaar naar de stembus gaan en voor de rest zwijgen. Een goed werkende democratie is ook checks and balances, een actieve en goed geïnformeerde burger, een goed onderwijs, een genuanceerde en diepgravende pers, een middenveld dat de boodschap van hun doelpubliek op het maatschappelijke forum brengt. Avansa probeert bij te dragen aan een goede democratie. De gebeurtenissen in de wereld tonen dat democratie niet zomaar verworven is, voor eens en altijd. Democratie is een werkwoord.
